Zorgverleners

Hoe kunt u handelen na een medisch incident? Wat zijn de afspraken en de goede praktijken?

Patiënten en cliënten bevinden zich in een kwetsbare positie. Ze vertrouwen op de kennis en kunde van de zorgprofessionals. Ze verwachten ook ‘beter’ de zorginstelling te verlaten. Die hoge verwachtingen betekenen een grote verantwoordelijkheid voor medici, verpleegkundigen en behandelaren. Dat maakt ook hun positie kwetsbaar. Als het vertrouwen van de patiënt op een of andere manier beschaamd wordt, komen de vragen: wat kan, mag en moet de zorgprofessional doen na een incident?

In de Gedragscode Openheid GOMA staan breed gedragen afspraken over het handelen van zorgprofessionals na een incident. Met name deel A van deze gedragscode is voor zorgprofessionals relevant.

Alle partijen weten van elkaar dat er volgens een bepaald stappenplan, de GOMA, gewerkt wordt. Dat begint met de patiënt goed informeren en begeleiden en alle openheid betrachten over het gebeuren dat heeft plaatsgevonden.

Vijf belangrijke lessen van de GOMA:

Excuses aanbieden

Het aanbieden van verontschuldigingen aan een patiënt is juridisch strikt gescheiden van het erkennen van aansprakelijkheid. Er is dus gewoon ruimte om menselijk en empatisch te reageren na een incident.

Wat de GOMA in echt heldere taal verwoordt, is dat het helemaal oké is dat als er van een fout of incident gesproken kan worden, dat ook benoemd wordt. Ik denk dat dit tot recent voor een heleboel artsen helemaal niet zo duidelijk was en dat zelfs een heel aantal van ons in de veronderstelling leeft dat je dat niet mag noemen.

Luisteren

In de fase direct na een incident is het van cruciaal belang dat u de betrokkenen goed informeert over de medische aspecten van het incident. Geef daarnaast ruimte en aandacht aan de emoties van de patiënt. Een menselijke reactie voorkomt in veel gevallen escalatie in de verhouding tussen de zorgprofessional en de patiënt. Het voorkomt vaak ook onnodige juridisering en procedures.

Eerst zelf in gesprek

Communicatie is een belangrijk onderdeel van het werk van medici, behandelaren en verpleegkundigen. Laat de communicatie in eerste instantie dus niet over aan een derde persoon. Als de betrokkenen een officiele klacht willen indienen, verwijst u ze naar de klachtenfunctionaris. Die kent de procedures.

In de GOMA staan heel veel goede dingen over hoe je eigenlijk goed met elkaar zou moeten omgaan. Er staat niet zozeer wat je niet moet doen, maar juist wat je wel moet doen. Dat is natuurlijk heel positief gericht, en ik vind dat je daar welk steun aan ontleent als professional.

 

Aanbevelingen

De aanbevelingen van de Gedragscode GOMA sluiten nauw aan bij de huidige wetgeving en bij de professionele standaard van zorgaanbieders. De KNMG is dan ook nauw betrokken bij de totstandkoming van de gedragscode GOMA.

 

Leren

Open communicatie over een incident draagt bij aan de patiëntveiligheid van de hele organisatie en het leren van fouten werkt preventief. Betrek daarom collega’s en uw werkgever direct na een incident. Het Veiligheidsmanagementsysteem (VMS) inclusief Veilig Melden is sinds 1 juni 2016 verplicht voor ziekenhuizen.  VMS